Strajki ostrzegawcze IG Metall: Twoje prawa

Strajki ostrzegawcze IG Metall w niemieckim przemyśle metalowym i elektrotechnicznym stały się jednym z największych sporów pracowniczych tego roku. Odkąd o północy 1 listopada wygasł obowiązek zachowania pokoju, ponad 400 000 pracowników na krótko odłożyło narzędzia, jak wynika z danych, które związek przekazał centrali związkowej DGB. Runda negocjacji obejmuje około 3,7 miliona osób w fabrykach samochodów, u dostawców, w budowie maszyn i w branży elektrotechnicznej, a wiele z nich urodziło się poza Niemcami.

Po tym, jak trzecia runda rozmów we wszystkich regionach zakończyła się bez porozumienia, kierownictwo związku rozważa ostrzejsze kroki. Dla pracowników pytanie nie brzmi już, czy spór dotrze do ich zakładu, lecz co wolno im zrobić, gdy to nastąpi.

Dlaczego zaczęły się strajki ostrzegawcze IG Metall

Negocjacje rozpoczęły się 7 października. IG Metall żąda 5 procent podwyżki przy okresie obowiązywania 12 miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem najniższych grup płacowych, wiążących zasad ochrony miejsc pracy i zakładów oraz udziału w zyskach w firmach, które dobrze sobie radzą. Rozmowy toczą się osobno w 15 regionalnych okręgach taryfowych, ale porozumienie zawarte w jednym z nich zwykle służy jako wzór dla całego kraju.

Związek pracodawców Gesamtmetall odpowiedział 27 października tą samą ofertą jednocześnie w pięciu regionach. Przewiduje ona jednorazową wypłatę w lipcu 2027 roku w wysokości 1 procenta przeciętnego rocznego wynagrodzenia brutto, którą firmy w trudnej sytuacji mogłyby anulować, oraz trwałą podwyżkę o 1,3 procent od lipca 2028 roku, przy umowie obowiązującej do końca 2028 roku. Według Reutersa jednorazowa wypłata wyniosłaby od 500 do 850 euro, zależnie od wyników firmy. IG Metall nazywa ten pakiet "Minusrunde", czyli rundą realnych obniżek płac, i wylicza, że w rozłożeniu na cały okres daje to około 0,6 procent rocznie. Pracodawcy wskazują na słabe zamówienia i wysokie koszty pracy. Według Dr. Web Gesamtmetall podaje, że od 2019 roku branża straciła prawie 350 000 miejsc pracy.

Nocne akcje i fala w całym kraju

Układy zbiorowe w Niemczech wiążą się z Friedenspflicht, obowiązkiem zachowania pokoju, który zakazuje strajków, dopóki układ obowiązuje. Wygasł on w nocy z soboty na niedzielę, a pierwsi pracownicy przerwali pracę po kilku minutach. ZDF i dpa informowały o przestojach na nocnej zmianie w Thyssenkrupp Rasselstein w Andernach i o wiecu około 300 osób u dostawcy motoryzacyjnego KSM Castings w Hildesheim. Przewodnicząca IG Metall Christiane Benner zapowiedziała po ofercie pracodawców "silne strajki ostrzegawcze".

W pierwszym dniu roboczym, 2 listopada, akcje objęły Mercedesa w Bremie, Daimler Truck w Kassel i dziesiątki mniejszych firm. Według Reutersa tylko w pierwszym tygodniu ponad 413 000 pracowników wzięło udział w ponad 2800 akcjach. 9 listopada, według związku, przed zakładem Audi w Ingolstadt zebrało się około 15 000 osób, natomiast policja, jak podał Telepolis, oceniła ich liczbę na około 8000. Dane związku i pracodawców różniły się także w poprzednich rundach: w 2024 roku Gesamtmetall naliczył około 290 000 uczestników, a związek mówił o ponad 600 000.

Trzecia runda bez wyniku, eskalacja na stole

Trzecia runda rozmów odbyła się między 5 a 9 listopada i nigdzie nie przyniosła porozumienia, od Badenii-Wirtembergii przez Nadrenię Północną-Westfalię po Bawarię. Główny spór nie dotyczy już tylko procentów. Pracodawcy chcą rozszerzyć zasady, które pozwalają firmom w trudnej sytuacji odkładać lub anulować niektóre świadczenia, i nadać im charakter stały. IG Metall zaproponował własny model: czasowe odstępstwa od układu zbiorowego, ale tylko wtedy, gdy firma w wiążący sposób zobowiąże się do inwestycji, nowych produktów, utrzymania miejsc pracy i miejsc szkoleniowych.

Po rozmowach w Düsseldorfie główny negocjator IG Metall w Nadrenii Północnej-Westfalii, Knut Giesler, zarzucił pracodawcom, że zmarnowali szansę wyjścia naprzeciw pracownikom, jak podał Reuters. Jego odpowiednik po stronie pracodawców, Arndt Kirchhoff, ostrzegał przed nadmiernymi strajkami w bardzo złej sytuacji gospodarczej. Zarząd IG Metall i regionalne komisje taryfowe miały w środę, 11 listopada, zdecydować, czy zaostrzyć spór. Następnym krokiem byłyby 24-godzinne strajki ostrzegawcze. Dopiero potem związek mógłby przeprowadzić Urabstimmung, głosowanie członków, w sprawie strajków bezterminowych, które według statutu IG Metall wymagają poparcia co najmniej 75 procent uprawnionych członków.

Twoje prawa podczas strajków ostrzegawczych IG Metall

Strajk ostrzegawczy to krótkie przerwanie pracy w trakcie negocjacji, a związek może go ogłosić bez głosowania. Według materiału objaśniającego dpa, opublikowanego przez inFranken.de, udział może wziąć każdy pracownik zakładu objętego wezwaniem, także osoby niebędące członkami związku. Wyłączeni są tylko leitende Angestellte, czyli kadra kierownicza z uprawnieniami pracodawcy. Pracownicy nie muszą informować przełożonego ani się odbijać, ponieważ obowiązek świadczenia pracy jest na czas strajku zawieszony, a pracodawca nie może nikogo ukarać za udział w legalnym strajku. IG Metall dodaje, że udział mogą brać także uczniowie zawodu.

Ma to swoją cenę. Za czas strajku pracodawcy nie płacą wynagrodzenia. Członkowie związku mogą otrzymać Streikgeld, zasiłek strajkowy od IG Metall, ale krótkie strajki ostrzegawcze trwające kilka godzin zwykle nie są nim objęte. Zmienia się to, jeśli zarząd ogłosi strajki 24-godzinne. Korzystając z kalkulatora związku, dpa podaje przykład członka z pięcioletnim stażem członkowskim i dochodem 5000 euro brutto miesięcznie, który otrzymywałby 700 euro tygodniowo. Blokowanie wejścia kolegom lub klientom albo zajmowanie terenu zakładu jest niezgodne z prawem.

Co spór oznacza dla pracowników z zagranicy

Zasady dotyczące strajków ostrzegawczych obowiązują wszystkich pracowników strajkującego zakładu, więc osoby z zagranicy mają takie samo prawo przyłączyć się lub dalej pracować jak ich niemieccy koledzy. Wielu zagranicznych pracowników w tej branży jest zatrudnionych przez agencje pracy tymczasowej. Obowiązuje ich inny układ zbiorowy, ale według eksperta prawnego IG Metall Dirka Schumanna, cytowanego przez dpa, pracowników tymczasowych nie wolno używać jako łamistrajków w zastępstwie strajkujących. Kto po strajku otrzyma upomnienie lub wypowiedzenie, powinien szybko zwrócić się do związku lub prawnika, ponieważ terminy w niemieckim prawie pracy są krótkie.

Wynik strajków ostrzegawczych IG Metall na lata wpłynie też na wynagrodzenia netto, ponieważ kolejny układ może obowiązywać do 2028 roku. Pracownicy Volkswagena prowadzą osobny spór o swoje zakładowe układy zbiorowe, o czym pisaliśmy w tekście o najnowszych redukcjach etatów w VW. Ogólny przegląd umów, okresów wypowiedzenia i praw pracowniczych znajdziesz w naszym poradniku o prawie pracy i umowach o pracę w Niemczech.