Cel zapasów gazu nie osiągnięty: czy zima jest zagrożona?

Niemcy weszły w sezon grzewczy z magazynami gazu wypełnionymi znacznie słabiej, niż przewiduje prawo. Na początku listopada zbiorniki były zapełnione zaledwie w około 61 do 62 procent, co odpowiada mniej więcej 151 terawatogodzinom (TWh) gazu ziemnego. Cel zapasów gazu na 1 listopada, który w przeliczeniu na wszystkie obiekty wynosi około 70 procent, został wyraźnie chybiony. Federalna Agencja Sieciowa (Bundesnetzagentur) nadal ocenia ryzyko niedoboru dostaw jako niskie. Dla gospodarstw domowych większym problemem będzie najpewniej cena.

Różnica jest duża w porównaniu z ostatnimi latami. Pod koniec września niemieckie magazyny były wypełnione w około 57 procentach, wobec mniej więcej 76 procent rok wcześniej, podało ZDF. W całej UE obiekty magazynowe na koniec października były wypełnione w około 75 procentach, więc Niemcy zostają w tyle za wieloma sąsiadami.

Jak działa cel zapasów gazu

Zasady wynikają z rozporządzenia o magazynach, wprowadzonego po kryzysie energetycznym w 2022 roku, kiedy Rosja przestała dostarczać gaz bezpośrednio. Większość obiektów musi do 1 listopada osiągnąć poziom wypełnienia 80 procent. Sześć obiektów o wolniejszym tempie zatłaczania i odbioru, wśród nich Rehden w Dolnej Saksonii, największy magazyn w Niemczech, musi osiągnąć tylko 45 procent. Łącznie te wymogi dają krajowy cel zapasów gazu wynoszący około 70 procent. Kolejny etap przypada na 1 lutego, kiedy większość obiektów powinna być wypełniona jeszcze w około 30 procentach.

Te cele mają wygasnąć pod koniec marca 2027 roku. Według Bloomberga rząd federalny rozmawiał już z branżą o tym, czy przedsiębiorstwa energetyczne, operatorzy elektrowni lub handlowcy mogliby w przyszłości zostać zobowiązani do utrzymywania określonej ilości gazu w magazynach do ustalonego terminu. Stowarzyszenie branżowe INES określiło niedobór jako "poważny sygnał ostrzegawczy". Jego dyrektor zarządzający Sebastian Heinermann powiedział, że napełnianie magazynów na przyszłe zimy trzeba zabezpieczyć bardziej wiążącymi wymogami.

Dlaczego magazyny pozostały w tym roku tak puste

Głównym powodem jest cena. Handlowcy zwykle kupują gaz latem, gdy jest tani, a sprzedają go zimą, gdy jest drogi. W tym roku ten model nie zadziałał. Po wybuchu wojny z udziałem Iranu pod koniec lutego ceny gazu gwałtownie wzrosły. Instalacje gazowe w Katarze zostały uszkodzone, a Cieśnina Ormuz, którą zwykle przepływa około 20 procent światowego handlu LNG, została zablokowana, podało ZDF. Ponieważ letnie ceny były wysokie w porównaniu z zimowymi, niewiele było komercyjnych powodów, by zatłaczać gaz do magazynów.

Rywalizacja o dostawy dodatkowo zwiększa presję. Kupujący w Azji, w tym Chiny i Korea Południowa, uzupełniają własne rezerwy, co windą ceny skroplonego gazu ziemnego (LNG). Hendrik Diers z Uniwersytetu w Kolonii powiedział ZDF, że Niemcy stoją raczej przed kryzysem cenowym niż kryzysem podaży.

Rząd nakazuje SEFE kupić więcej gazu

Przez miesiące ministerstwo gospodarki pod kierownictwem Katheriny Reiche polegało na zachętach rynkowych i unikało bezpośrednich zakupów państwowych, które w przeszłości windowały ceny. Pod koniec września zmieniło kurs. Rząd jako właściciel polecił państwowemu importerowi gazu SEFE (Securing Energy for Europe) kupić i zmagazynować dodatkowe 8 TWh gazu do 15 grudnia. SEFE, dawna niemiecka spółka należąca do Gazpromu, zarządza około jedną czwartą niemieckich mocy magazynowych.

W odniesieniu do całkowitej niemieckiej pojemności magazynowej wynoszącej około 247,5 TWh dodatkowy wolumen podnosi wypełnienie o około 3,2 punktu procentowego, według portalu informacji energetycznych oEnergetice. To pomaga, ale samo w sobie nie zamknie luki do celu zapasów gazu. Ministerstwo gospodarki stwierdziło pod koniec października, że pełniejsze magazyny byłyby pożądane. Rzeczniczka ministerstwa powiedziała, że Niemcy mimo to dobrze przejdą przez zimę, ponieważ bezpieczeństwo dostaw zależy nie tylko od poziomu zapasów, ale też od rzeczywistego zużycia, dalszego importu i innych środków ostrożności.

Czy grozi niedobór gazu tej zimy?

W swojej ocenie sytuacji z 2 listopada Bundesnetzagentur uznała ryzyko napiętych dostaw gazu za niskie. Stwierdziła, że poziomy zapasów są znacznie niższe niż w poprzednich latach i że magazyny prawdopodobnie będą stosunkowo puste pod koniec zimy. W przeciwieństwie do 2022 roku Niemcy mają teraz terminale LNG na wybrzeżu i otrzymują gaz rurociągowy z Norwegii i sąsiednich krajów. Od lipca 2025 roku obowiązuje tylko pierwszy stopień krajowego planu awaryjnego dla gazu, czyli poziom wczesnego ostrzegania.

Głównym ryzykiem pozostaje pogoda. Długa i bardzo mroźna zima może opróżnić magazyny szybciej, niż oczekiwano, a nowe zakłócenia na szlakach dostaw zwiększyłyby presję. Timm Kehler, szef stowarzyszenia branżowego Die Gas- und Wasserstoffwirtschaft, ostrzegł, że niski poziom zapasów oznacza mniejszy bufor i może prowadzić do skoków cen na krótkoterminowym rynku. Gaz będzie dostępny, powiedział, ale po wyższych cenach.

Co niespełniony cel zapasów gazu oznacza dla gospodarstw domowych

Nie ma ogólnego obowiązku oszczędzania gazu. Bundesnetzagentur zaleca jednak oszczędne korzystanie z niego, biorąc pod uwagę stosunkowo wysokie ceny energii. Obniżenie temperatury w pomieszczeniach o jeden stopień wyraźnie zmniejsza zużycie, podobnie jak właściwe wietrzenie, niezasłanianie grzejników i ustawienie ogrzewania na faktyczne potrzeby. Pomieszczenia nie powinny jednak wychładzać się na tyle, by pojawiły się wilgoć, pleśń lub problemy zdrowotne.

Klienci z obowiązującymi umowami są w dużej mierze chronieni przed krótkoterminowymi wahaniami cen, ale tylko pełna gwarancja ceny wyklucza podwyżki. Nowe umowy są już znacznie droższe: według portalu porównawczego Verivox, cytowanego przez ZDF, nowi klienci płacą obecnie około 14 centów za kilowatogodzinę, podczas gdy przed wojną w Iranie było to od 8 do 10 centów. Nasz niedawny materiał o cenie gazu przekraczającej 100 euro wyjaśnia, czego mogą spodziewać się najemcy z ogrzewaniem gazowym na kolejnych rachunkach i jak działa szczególne prawo do wypowiedzenia umowy.

Expaci wynajmujący mieszkania zwykle płacą za ogrzewanie w ramach Nebenkosten (opłat eksploatacyjnych), więc wyższe koszty często pojawiają się miesiące później, wraz z rocznym rozliczeniem. Odkładanie pieniędzy lub prośba do wynajmującego o podniesienie miesięcznej zaliczki może złagodzić ten szok. Kto ma własną umowę na gaz, powinien uważnie przejrzeć korespondencję w nadchodzących tygodniach i porównać oferty, zanim zaakceptuje podwyżkę. Nasz przegląd dostawców energii i opcji wyjaśnia, jak przebiega zmiana dostawcy.