Kanclerz Niemiec Merz przerywa milczenie polityczne ostrą krytyką kampanii Izraela w Strefie Gazy

Niemieckie kierownictwo zajmuje publiczne stanowisko w sprawie Gazy

W ruchu, który oznacza uderzającą zmianę w oficjalnym tonie Niemiec, kanclerz Friedrich Merz otwarcie skrytykował izraelską kampanię wojskową w Strefie Gazy. Jego uwagi padły podczas wywiadu na Forum Europejskim, którego gospodarzem była niemiecka stacja WDR, gdzie opisał sytuację jako „tragedię ludzką” i „katastrofę polityczną”. Podważył obecne cele izraelskiej armii w Strefie Gazy i podkreślił potrzebę zabierania głosu, gdy prawo humanitarne wydaje się być naruszane.

To oświadczenie stanowi najwyraźniejszą publiczną krytykę Izraela ze strony urzędującego kanclerza Niemiec od początku wojny w Gazie w październiku 2023 r. Do tej pory niemieccy przywódcy w dużej mierze unikali publicznej oceny postępowania Izraela, powołując się na wrażliwość historyczną i politykę niezachwianej solidarności zakorzenioną w odpowiedzialności Niemiec po Holokauście. Merz jednak jasno dał do zrozumienia, że ​​chociaż historia musi zostać uznana, milczenie nie może być wymówką w obliczu naruszeń praw humanitarnych.

Zmierzone, ale znaczące zerwanie z tradycją

Analitycy opisali ton kanclerza Merza jako znaczący, nie tylko ze względu na treść, ale także ze względu na źródło. Jego słowa były szczególnie godne uwagi, biorąc pod uwagę jego przynależność do partii CDU, frakcji, która wcześniej wykazywała silne powiązanie z polityką rządu Izraela.

Merz wyjaśnił, że nie traktował jego oświadczeń lekko, biorąc pod uwagę wyjątkowe historyczne powiązania Niemiec z Izraelem. Podkreślił jednak, że gdy życie cywilów — szczególnie kobiet i dzieci — jest stale zagrożone, nawet Niemcy muszą ponownie ocenić swoje stanowisko. Jego oświadczeniu nie towarzyszyły groźby konsekwencji dyplomatycznych ani sankcji, ale symboliczny ciężar jego krytyki wywołał debatę zarówno w Berlinie, jak i w Jerozolimie.

Odpowiedź Izraela była nieoczekiwanie powściągliwa. Ambasador Izraela w Niemczech, Ron Prosor, potwierdził uwagi i powiedział, że są one słuchane „bardzo uważnie”, podkreślając, że pochodzą od „przyjaciela”. Ten brak natychmiastowej reakcji ze strony izraelskiego kierownictwa został zinterpretowany jako wyraz szacunku dla podejścia Merza i uznanie rosnącego międzynarodowego zaniepokojenia liczbą ofiar humanitarnych w Strefie Gazy.

Rozgrywa się katastrofa humanitarna

Według danych ONZ, od października 2023 r. izraelskie operacje wojskowe w Strefie Gazy doprowadziły do ​​śmierci ponad 53,000 120,000 Palestyńczyków i obrażeń ponad XNUMX XNUMX osób. Większość ofiar to cywile, w tym znaczna część dzieci. Liczby te nadal rosną w związku z trwającymi nalotami, a wśród zgłoszonych celów znajdują się szkoły, szpitale i schroniska dla uchodźców. Władze Izraela uzasadniają te działania, twierdząc, że Hamas wykorzystuje infrastrukturę cywilną do celów wojskowych, chociaż nadal brakuje niezależnych dowodów na poparcie wielu z tych twierdzeń.

Wszystkie publiczne szpitale w północnej części Gazy przestały działać. Ścisła blokada Izraela doprowadziła do ekstremalnych niedoborów żywności, czystej wody i środków medycznych. Agencje humanitarne informują, że dziesiątki tysięcy dzieci cierpi głód, a narastają obawy, że w niektórych częściach terytorium może już panować głód.

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że oskarżenia Izraela o ludobójstwo wydają się „prawdopodobne”, co jeszcze bardziej nasiliło międzynarodową kontrolę. Mimo to wiele krajów — w tym Niemcy do tej pory — unikało mocnego języka lub potępienia.

Wewnętrzne zmiany w niemieckich kręgach politycznych i medialnych

Wypowiedzi Merza odzwierciedlają szerszą, choć powolną, zmianę w niemieckim dyskursie politycznym. Do niedawna większość krytyki działań Izraela pochodziła spoza głównego nurtu. Były kanclerz Olaf Scholz wcześniej nadał ton odpowiedzi Niemiec, wyrażając całkowitą solidarność z Izraelem i deklarując zaufanie do jego przestrzegania prawa międzynarodowego. To stanowisko, kiedyś w dużej mierze niepodważane, stało się coraz trudniejsze do utrzymania w miarę pogarszania się sytuacji w Strefie Gazy.

Komentatorzy medialni i intelektualiści publiczni w Niemczech zaczynają sprzeciwiać się temu, co niektórzy opisują jako „sekciarską” lojalność polityczną wobec Izraela. Daniel Gerlach, wybitny ekspert ds. Bliskiego Wschodu, skomentował, że część niemieckiej elity politycznej stała się odporna na racjonalną debatę, preferując uproszczone narracje, które zwalniają Izrael z wszelkiej odpowiedzialności. Jego uwagi odzwierciedlają rosnącą frustrację wśród tych, którzy uważają, że Niemcy muszą prowadzić bardziej zrównoważoną politykę zagraniczną opartą na zasadach humanitarnych.

Poprzednie milczenie CDU jest również poddawane ponownej ocenie. Komentarze Merza, choć według niektórych spóźnione, mogą zainspirować innych polityków i media, którzy milczeli z obawy przed byciem nazwanymi antysemitami. Jego oświadczenie otwiera drzwi do bardziej zniuansowanej dyskusji, takiej, która uwzględnia zarówno traumę 7 października, jak i nieproporcjonalny wpływ reakcji Izraela na ludność cywilną Gazy.

Przemyślenie doktryny „Staatsräson”

Przez dziesięciolecia podejście Niemiec do Izraela opierało się na zasadzie Staatsräson—pojęcie, że bezpieczeństwo Izraela jest częścią niemieckiego interesu narodowego. Ta doktryna, choć symbolicznie potężna, uczyniła również otwartą krytykę polityki Izraela wrażliwą politycznie. Decyzja Merza, by zabrać głos, może oznaczać początek zmiany w sposobie interpretowania i stosowania tej zasady.

Niemiecki minister spraw zagranicznych Johann Wadephul niedawno spotkał się również z premierem Izraela Benjaminem Netanjahu, sygnalizując kontynuację zaangażowania dyplomatycznego pomimo krytycznego tonu Berlina. Słowa takie jak „nie do zniesienia” i „nieproporcjonalny” weszły teraz do oficjalnych oświadczeń, sugerując ponowną ocenę niemieckiego języka dyplomatycznego.

Ta zmiana tonu następuje w trakcie szerszego międzynarodowego przemyślenia sojuszy i odpowiedzialności na Bliskim Wschodzie. Podczas gdy rząd niemiecki nie zmienił swojego oficjalnego poparcia dla prawa Izraela do samoobrony, definicja tego prawa — i granice akceptowalnych działań — są obecnie otwarcie kwestionowane.