turecki
włoski
hiszpański
portugalski
Rumuński
albański
litewski
łotewski
bułgarski
grecki
Węgierski
francuski
Chorwacki
Czeski
Na początku sierpnia 2026 roku w całych Niemczech weszły w życie istotne zmiany dla rodzin. Każde dziecko rozpoczynające naukę w pierwszej klasie ma teraz ustawowe prawo do całodziennej opieki szkolnej, co oznacza miejsce w nadzorowanej edukacji i zajęciach wykraczających daleko poza poranne lekcje. Dla pracujących rodziców, a zwłaszcza dla obcokrajowców, którzy często nie mają w pobliżu rodziny, która mogłaby pomóc w opiece nad dziećmi, jest to jedna z najważniejszych reform społecznych od lat.
Prawo to jest zakorzenione w ósmej księdze niemieckiego kodeksu socjalnego, znanej jako SGB VIII, oraz w Ganztagsförderungsgesetz, ustawie o całodziennym alimentach. Jest ono egzekwowalne w taki sam sposób, jak istniejące prawo do miejsca w żłobku dla młodszych dzieci, co oznacza, że organ nie może po prostu odmówić jego zapewnienia. Jednak przekształcenie prawa prawnego w faktyczne miejsce pobytu to sytuacja bardziej skomplikowana.
Co obejmuje prawo do całodziennej szkoły
Uprawnienie gwarantuje opiekę i edukację przez co najmniej osiem godzin dziennie, przez pięć dni roboczych. W praktyce, dla dziecka, które ma cztery godziny zajęć porannych, oznacza to około cztery dodatkowe godziny nadzorowanej opieki popołudniowej. Prawo obowiązuje również w okresie ferii szkolnych, choć każdy kraj związkowy może ustanowić okres zamknięcia szkoły do czterech tygodni w roku.
Co najważniejsze, całodzienne prawo do nauki w szkole jest opcją, a nie obowiązkiem. Rodzice decydują, czy z niego skorzystać, więc rodziny, które wolą odbierać dzieci w porze lunchu, mogą to zrobić. Jednak w przypadku gospodarstw domowych, w których oboje rodzice pracują, niezawodna opieka popołudniowa to właśnie luka, która od dawna utrudnia utrzymanie zatrudnienia na pełen etat.
Jak przebiega etapowe wdrażanie
Prawo nie przysługuje wszystkim uczniom szkoły podstawowej od razu. Rozpoczyna się ono od obecnej pierwszej klasy, a następnie rozszerza się o jedną klasę każdego roku. Do roku szkolnego 2029/30 objęte będą nim wszystkie dzieci z klas od pierwszej do czwartej. Dziecko, które rozpoczyna naukę w 2026 roku, zachowuje zatem prawo do świadczeń w miarę przechodzenia do kolejnych klas szkoły podstawowej, podczas gdy starsi uczniowie są dodawani do kolejnych grup.
To stopniowe podejście ma dać szkołom i władzom lokalnym czas na zbudowanie potencjału. Oznacza to również, że praktyczne doświadczenia z reformą będą się znacznie różnić w zależności od wieku dziecka i miejsca zamieszkania rodziny, przynajmniej przez kilka najbliższych lat.
Pieniądze za obietnicą
Rząd federalny wspiera gwarancję całodziennej edukacji znacznym finansowaniem, w tym kwotą około 3.5 miliarda euro na tworzenie miejsc, a także wkładem na pokrycie bieżących kosztów operacyjnych, które w dużej mierze ponoszą stany i gminy. Finansowanie ma na celu rozbudowę budynków, kuchni i personelu, aby prawo to mogło zostać faktycznie spełnione.
Pieniądze jednak nie zapewniają natychmiastowych sal lekcyjnych ani wykwalifikowanych nauczycieli. Ponieważ opieka nad dziećmi i szkolnictwo leżą głównie w gestii szesnastu krajów związkowych, tempo i jakość usług różnią się w zależności od regionu, a niektóre obszary zaczynają z dużo silniejszej bazy niż inne.
Luka kadrowa, która mogłaby ją podważyć
Największą wątpliwością związaną z reformą jest to, czy będzie wystarczająco dużo osób do jej realizacji. Fundacja Bertelsmanna oszacowała, że do końca dekady w Niemczech będzie brakowało około 100 000 wykwalifikowanych pracowników, aby zapewnić dobrą całodzienną opiekę dzieciom w wieku szkolnym. Bez tych wychowawców, prawo do opieki może stać się, jak ostrzegają krytycy, niczym więcej niż nadzorowanym magazynem, a nie prawdziwą edukacją.
Dyrektorzy szkół podzielają te obawy. W badaniu Forsa, zleconym przez stowarzyszenie nauczycieli VBE, około jeden na czterech dyrektorów szkół w kraju stwierdził, że nie jest w stanie zagwarantować całodziennego miejsca dla każdego nowo zapisanego dziecka w roku szkolnym 2026/27, a w niektórych stanach odsetek ten jest jeszcze wyższy. Związek zawodowy GEW i inni eksperci wskazują na brak sal lekcyjnych, braki kadrowe i napięte budżety jako powtarzające się przeszkody.
Co oznacza całodzienna szkoła dla rodziców-ekspatów
Dla rodzin międzynarodowych prawo do całodziennej szkoły to naprawdę dobra wiadomość, ale należy je traktować jako prawo do ubiegania się o nie, a nie usługę, która pojawi się automatycznie. Najskuteczniejszym krokiem jest wczesny kontakt ze szkołą dziecka i lokalnymi władzami, zapytanie o dostępność miejsca w całodziennej szkole w nadchodzącym roku i złożenie wniosku na piśmie, aby został on udokumentowany.
W przypadku odmowy przyznania miejsca lub opóźnienia, prawo do tego jest prawnie egzekwowalne, dlatego warto zasięgnąć porady, zamiast zakładać, że nic nie da się zrobić. Aby zrozumieć, jak system szkolny działa, zapoznaj się z naszym przewodnikiem. szkolnictwo podstawowe i średnie w Niemczech jest dobrym punktem wyjścia, a rodziny, które muszą radzić sobie z szerszymi kosztami wychowywania dzieci, mogą zapoznać się ze wsparciem określonym w naszym przeglądzie świadczenia dla dzieci i rodzinPrawo jest już w mocy; praktycznym zadaniem jest upewnienie się, że Twoje dziecko faktycznie dostanie się na miejsce, które obiecało.
